Blizzard Entertainment (بلیزارد) برای نسل‌های مختلف گیمرها اسم آشنایی است: Warcraft، StarCraft، Diablo و World of Warcraft همه از همین استودیو بیرون آمده‌اند. بلیزارد سال‌ها به‌عنوان شرکتی شناخته می‌شد که فقط برای کامپیوتر بازی می‌سازد. اما در دههٔ گذشته سه بار جدی سراغ موبایل رفت و هر بار نتیجهٔ متفاوتی گرفت: یک موفقیت ماندگار، یک موفقیت مالی پرجنجال و یک شکست. در این مقاله این سه تجربه را مرور می‌کنیم.
بلیزارد از کجا آمد؟
بلیزارد در فوریهٔ ۱۹۹۱ با نام Silicon & Synapse به دست سه نفر تأسیس شد: مایکل مورهایم، آلن آدهام و فرانک پیرس. نام شرکت در ۱۹۹۳ به Chaos Studios و در ۱۹۹۴ به Blizzard Entertainment تغییر کرد. مهم‌ترین بازیهای این شرکت در دهه‌های بعد این‌ها بودند:
- Warcraft: Orcs & Humans در ۱۹۹۴ که پایهٔ یکی از معروف‌ترین جهانهای فانتزی بازی شد.
- Diablo در پایان ۱۹۹۶؛ اکشن نقش‌آفرینی تاریکی که سبک «جمع کردن غنیمت» را محبوب کرد.
- StarCraft در ۱۹۹۸ که به یکی از ستون‌های بازی رقابتی تبدیل شد.
- World of Warcraft در نوامبر ۲۰۰۴، بازی آنلاین گروهی که سال‌ها نماد این سبک بود.
- Overwatch در مه ۲۰۱۶، شوتر تیمی با قهرمان‌های رنگارنگ.
بلیزارد در ۲۰۰۸ با Activision ادغام شد و شرکت Activision Blizzard شکل گرفت. پانزده سال بعد، در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۳، خرید Activision Blizzard به دست مایکروسافت نهایی شد. یعنی امروز بلیزارد، سازندگان Call of Duty و شرکت King (سازندهٔ Candy Crush) همه زیر چتر مایکروسافت‌اند. دربارهٔ دو نام آخر در مقاله‌های کال آو دیوتی موبایل و تاریخچهٔ بازیهای جورچین سه‌تایی نوشته‌ایم.
هارت‌استون؛ بازی کارتی‌ای که در جیب جا شد
Hearthstone در مارس ۲۰۱۴ به‌صورت رایگان برای کامپیوتر منتشر شد. یک بازی کارتی دیجیتال با شخصیت‌های جهان Warcraft که قوانینش ساده‌تر از بازیهای کارتی کلکسیونی سنتی بود و هر دستش چند دقیقه طول می‌کشید. همین ویژگی‌ها آن را برای صفحه‌های لمسی ایده‌آل می‌کرد.
مسیرش به موبایل مرحله‌به‌مرحله بود: نسخهٔ آیپد در آوریل ۲۰۱۴ آمد، نسخهٔ تبلت‌های اندرویدی در دسامبر همان سال، و نسخهٔ گوشی‌های آیفون و اندروید در ۱۴ آوریل ۲۰۱۵ با رابط کاربری بازطراحی‌شده برای صفحهٔ کوچک منتشر شد. بلیزارد در نوامبر ۲۰۱۸ اعلام کرد هارت‌استون به ۱۰۰ میلیون کاربر ثبت‌نام‌شده رسیده است؛ این عدد مجموع کامپیوتر و موبایل است.
هارت‌استون هنوز زنده است. بلیزارد در BlizzCon 2026 بستهٔ الحاقی تازه‌ای به نام Reign of the Black Empire را معرفی کرد که قرار است ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ روی کامپیوتر و موبایل منتشر شود، و از کلاس تازهٔ «راهب» (Monk) هم برای بهار ۲۰۲۷ خبر داد. موفقیت هارت‌استون نشان داد یک بازی کامپیوتری می‌تواند بدون از دست دادن عمقش، روی گوشی هم همان‌قدر طبیعی باشد.
دیابلو ایمورتال؛ «مگه شما گوشی ندارید؟»
در BlizzCon نوامبر ۲۰۱۸، طرفداران دیابلو منتظر خبر یک بازی بزرگ کامپیوتری بودند. اما بلیزارد Diablo Immortal را معرفی کرد: یک بازی دیابلو مخصوص اندروید و iOS. واکنش سالن سرد بود؛ یکی از حاضران پرسید آیا این یک شوخی است و پرسش دربارهٔ نسخهٔ کامپیوتری با هو کردن جمعیت همراه شد. وایات چنگ، کارگردان بازی، در جواب گفت «مگه شما گوشی ندارید؟» و این جمله به یکی از معروف‌ترین شوخی‌های اینترنتی دنیای بازی تبدیل شد.
دیابلو ایمورتال را بلیزارد با همکاری NetEase، شریک چینی‌اش، ساخت. بازی سرانجام در ۲ ژوئن ۲۰۲۲ روی موبایل در آمریکا و اروپا منتشر شد و هم‌زمان نسخهٔ آزمایشی کامپیوتری هم آمد. به گفتهٔ بلیزارد، در هفتهٔ اول بیش از ۱۰ میلیون بار دانلود شد و برآورد Sensor Tower نشان می‌داد درآمدش در هشت هفتهٔ اول از ۱۰۰ میلیون دلار گذشته است.
اما سیستم پرداختش جنجال بزرگی به پا کرد. منتقدان و بازیکن‌ها بازی را «پرداخت برای بردن» (pay-to-win) خواندند، چون تقویت کامل شخصیت در بخش پایانی بازی به خرید درون‌برنامه‌ای وابسته بود. بلیزارد گفت این سیستم بیشتر روی محتوای پایانی اثر دارد و بیشتر بازیکن‌ها پولی خرج نمی‌کنند. بازی در بلژیک و هلند منتشر نشد، چون قوانین این دو کشور جعبههای غنیمت تصادفی (loot box) را نوعی قمار می‌دانند. اگر می‌خواهید بدانید این سازوکارها چطور کار می‌کنند، مقالهٔ گاچا چیست و چرا بازیهای رایگان این‌قدر گران تمام میشوند؟ را بخوانید.
وارکرفت رامبل؛ تلاشی که به نتیجه نرسید
سومین تجربهٔ بزرگ بلیزارد Warcraft Rumble بود که پیش‌تر با نام Warcraft Arclight Rumble شناخته می‌شد. یک بازی ترکیبی از استراتژی هم‌زمان و دفاع از برج با مینیاتورهای جهان وارکرفت که در ۳ نوامبر ۲۰۲۳ برای اندروید و iOS منتشر شد و بعدها نسخهٔ کامپیوتری هم گرفت.
بازی هیچ‌وقت به جایگاهی که بلیزارد می‌خواست نرسید. در ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، هم‌زمان با موج تعدیل نیروی مایکروسافت، بلیزارد اعلام کرد ساخت محتوای تازه برای Warcraft Rumble متوقف می‌شود. طبق بیانیهٔ شرکت، بازی همچنان در دسترس می‌ماند و رویدادهای دوره‌ای و رفع اشکال دریافت می‌کند، اما فصل و شخصیت جدید نخواهد داشت. بلیزارد گفت بازی «نتوانسته جای پای خود را پیدا کند» و بخش زیادی از تیم سازنده یا به پروژه‌های دیگر منتقل شدند یا کارشان را از دست دادند.
ماجرای چین
بخش بزرگی از حضور بلیزارد در آسیا به همکاری با NetEase وابسته بود. در ژانویهٔ ۲۰۲۳، دو شرکت بر سر تمدید قرارداد به توافق نرسیدند و بیشتر بازیهای بلیزارد در چین از دسترس خارج شدند. در آوریل ۲۰۲۴ دو طرف دوباره به توافق رسیدند تا بازی‌ها به بازار چین برگردند. این ماجرا نشان می‌دهد حتی یک ناشر بزرگ هم برای حضور در برخی بازارها به شریک محلی وابسته است.
از تجربهٔ بلیزارد چه می‌شود آموخت؟
- بازی‌ای که ذاتاً با جلسه‌های کوتاه و لمس سازگار است، مثل هارت‌استون، راحت‌تر به موبایل می‌رسد.
- نام بزرگ تضمین موفقیت نیست؛ وارکرفت رامبل با همهٔ پشتوانه‌اش ادامه پیدا نکرد.
- درآمد بالا با رضایت بازیکن یکی نیست؛ دیابلو ایمورتال پول زیادی ساخت اما نقدهای تندی هم شنید.
- قوانین کشورها دربارهٔ جعبههای غنیمت می‌تواند مستقیماً جلوی انتشار یک بازی را بگیرد.
بازیهای مرورگری با حال‌وهوای فانتزی و کارتی
بازیهای موبایلبازی بازیهای اصیل مرورگری‌اند و هیچ ارتباطی با Blizzard، Activision یا مایکروسافت ندارند. اگر سراغ حس‌وحال فانتزی تاریک یا بازی کارتی هستید، این‌ها را بدون نصب امتحان کنید:
- شوالیهٔ نفرینشده: پلتفرمر پیکسلی که در آن از شش قلمرو نفرینشده می‌گذرید و شش باس را شکست می‌دهید.
- برج نمک — شب غولان: دیدبان برجی هستید و باید هفت شب دروازه را از غول‌های نمکزار نگه دارید.
- طوفان جن: بازماندگان: روگ‌لایت یک‌انگشتی با شلیک خودکار و انتخاب توانایی.
- صلاح‌الدین: راه قدس: فرماندهی سپاه، دفع موج دشمن و فتح قلعه‌ها.
- حکم و اونو: برای کسانی که بازی کارتی کوتاه و فکری می‌خواهند.
پرسش‌های پرتکرار
هارت‌استون از چه زمانی روی گوشی آمد؟
نسخهٔ آیپد در آوریل ۲۰۱۴، نسخهٔ تبلت اندرویدی در دسامبر ۲۰۱۴ و نسخهٔ گوشی‌های آیفون و اندروید در ۱۴ آوریل ۲۰۱۵ منتشر شد.
جملهٔ «مگه شما گوشی ندارید؟» از کجا آمد؟
وایات چنگ، کارگردان دیابلو ایمورتال، این جمله را در BlizzCon 2018 در جواب طرفدارانی گفت که از معرفی نشدن یک دیابلوی کامپیوتری ناراضی بودند. این جمله بعدها به شوخی معروفی در اینترنت تبدیل شد.
چرا دیابلو ایمورتال در بلژیک و هلند منتشر نشد؟
چون در این دو کشور جعبههای غنیمت تصادفی پولی مشمول قوانین قمار دانسته میشوند. بلیزارد بازی را در این دو کشور عرضه نکرد.
آیا Warcraft Rumble تعطیل شده است؟
بلیزارد در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ ساخت محتوای تازه را متوقف کرد، اما طبق بیانیهٔ خودش بازی در دسترس ماند و فقط رویدادهای دوره‌ای و رفع اشکال دریافت می‌کند.
بلیزارد الان مال کیست؟
بلیزارد بخشی از Activision Blizzard است که خرید آن به دست مایکروسافت در اکتبر ۲۰۲۳ نهایی شد.
بازیهای فانتزی موبایلبازی به بلیزارد ربطی دارند؟
نه. بازیهایی مثل شوالیهٔ نفرینشده و برج نمک ساختهٔ مستقل موبایلبازیاند و هیچ وابستگیای به بلیزارد یا جهانهای بازی آن ندارند.
بازیهای مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز میشوند.
شوالیهٔ نفرینشده
برجِ نمک — شبِ غولان
حکم
اونو
طوفان جن: بازماندگان
صلاح‌الدین: راه قدس