چرا مرغ از خیابان رد شد؟ این معمای قدیمی انگلیسی جواب بامزه‌ای ندارد، اما در سال ۲۰۱۴ دو برنامه‌نویس استرالیایی از آن یک بازی ساختند که صدها میلیون بار دانلود شد. Crossy Road یک مرغ مکعبی را جلوی جاده‌ها، رودخانه‌ها و ریل‌های قطار بی‌پایان می‌گذارد و فقط یک سؤال می‌پرسد: تا کجا می‌توانی جلو بروی؟ دوازده سال بعد این بازی هنوز زنده است، استودیویش را آتاری خریده و یک بازی تازه از همین مجموعه در راه است.
دو نفر، دوازده هفته، یک مرغ
Crossy Road را مت هال (Matt Hall) و اندی سام (Andy Sum) ساختند و با استودیوی Hipster Whale در ملبورن استرالیا منتشرش کردند. طبق گزارش‌های Cult of Mac و Trusted Reviews از سخنرانی آن دو در کنفرانس GDC سال ۲۰۱۵، نقش‌ها تقسیم شده بود: هال بیشتر برنامه‌نویسی زیرساخت و رابط کاربری را انجام می‌داد و سام بیشتر طراحی شخصیت‌ها و صدا را. هنرمندی به نام بن ودرال (Ben Weatherall) هم در ساخت ظاهر مکعبی و «وُکسلی» بازی سهم داشت.
ایدهٔ اصلی ترکیب یک بازی امتیازی بی‌پایان با Frogger بود؛ بازی آرکید معروف دههٔ هشتاد که در آن یک قورباغه باید از خیابان و رودخانه رد شود. سازنده‌ها گفته‌اند Flappy Bird، Temple Run و Subway Surfers هم از الهام‌هایشان بوده‌اند. برنامهٔ اولیه شش هفته کار بود؛ اما وقتی دیدند بازی چقدر پتانسیل دارد، شش هفتهٔ دیگر هم رویش گذاشتند. نسخهٔ iOS در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۴ و نسخهٔ اندروید در ۲۳ دسامبر همان سال منتشر شد.
بازی چطور کار میکند؟
کنترل Crossy Road از ساده‌ترین کنترل‌های تاریخ موبایل است: با هر لمس صفحه، شخصیت یک خانه جلو می‌پرد و با کشیدن انگشت به چپ، راست یا عقب حرکت میکند. اما محیطی که به‌طور تصادفی ساخته میشود دائم خطر تازه می‌آورد:
- خیابان‌هایی با ماشین‌ها و کامیون‌هایی که سرعتشان فرق میکند.
- رودخانه‌هایی که فقط با پریدن روی کُنده‌های شناور یا برگ نیلوفر رد می‌شوند.
- ریل‌هایی که چراغ هشدارشان یک لحظه قبل از رسیدن قطار روشن میشود.
- و قانونی که خیلی‌ها را غافلگیر میکند: اگر زیادی یک‌جا بمانید یا زیادی عقب بروید، یک عقاب شما را می‌برد.
همین عقاب، بازی را از یک پازل آرام به یک دوندهٔ پرتنش تبدیل میکند. نمی‌شود فقط صبر کرد؛ باید مدام جلو رفت.
مدل درآمدی که بازیکن‌ها دوستش داشتند
بخشی از شهرت Crossy Road به خود بازی برنمی‌گردد، بلکه به شیوهٔ پول درآوردنش. بازی رایگان است و طبق ویکی‌پدیا، مدل درآمدش از بازی Dota 2 الهام گرفته شده است: هیچ چیزی که روی برد و باخت اثر بگذارد فروخته نمی‌شود و همهٔ خریدها ظاهریاند.
شخصیت‌های تازه، که تعدادشان امروز به صدها می‌رسد، با سکه از یک دستگاه جایزه بیرون می‌آیند یا بعضی‌شان مستقیم خریده می‌شوند. سکه را میشود با بازی کردن، انجام مأموریت‌ها، هدیهٔ رایگانی که هر چند ساعت یک بار می‌رسد، یا دیدن اختیاری یک تبلیغ ویدئویی جمع کرد. یعنی تبلیغ به بازیکن تحمیل نمی‌شد؛ خودش انتخاب می‌کرد.
نتیجه شگفت‌انگیز بود. طبق گزارش‌های مارس ۲۰۱۵، بازی در ۹۰ روز اول بیش از ۵۰ میلیون دانلود و حدود ۱۰ میلیون دلار درآمد داشت که به گفتهٔ Trusted Reviews، تقریباً ۳ میلیون دلارش فقط از تبلیغات بود. بازی همان سال جایزهٔ طراحی اپل را در کنفرانس WWDC برد و میانگین نمرهٔ متاکریتیک آن ۸۸ است. Pocket Gamer در اوت ۲۰۱۸ از عبور دانلودها از ۲۰۰ میلیون خبر داد.
یک مرغ با هزار لباس
یکی از دلایل ماندگاری Crossy Road، شخصیت‌ها و جهان‌های جانبی آن است. بعضی شخصیت‌ها فقط ظاهر مرغ را عوض نمی‌کنند و رنگ‌وبوی محیط را هم تغییر می‌دهند، و همین کشف کردنشان را جذاب میکند. به نوشتهٔ ویکی‌پدیا، سازنده‌ها گفته‌اند بازی پس از این‌که گروه BTS آن را بازی کرد و دربارهٔ آن توییت زد، ۵۰ روز رتبهٔ اول گوگل‌پلی کره را داشت.
مجموعه هم به چند شاخه رسید:
- Disney Crossy Road در ۲۰۱۶ با بیش از صد شخصیت دیزنی؛ این نسخه در مارس ۲۰۲۰ از فروشگاه‌ها برداشته شد.
- Crossy Road Castle در ۲۰۲۰ برای Apple Arcade؛ یک سکوبازی همکاری تا چهار نفره که در ۲۰۲۴ به کنسول‌ها هم رسید.
- یک رویداد مشترک سه‌هفته‌ای با Subway Surfers که از ۳۱ مارس ۲۰۲۵ برگزار شد.
Hipster Whale غیر از این مجموعه، بازی Pac-Man 256 را هم در ۲۰۱۵ با همکاری بندای نامکو ساخت که ایدهٔ مسیر بی‌پایان را روی پک‌من پیاده کرد.
خبر تازه: آتاری، Hipster Whale را خرید
مهم‌ترین اتفاق امسال برای این مجموعه، خرید استودیو بود. شرکت فرانسوی آتاری در ۱ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد Hipster Whale را می‌خرد. طبق گزارش PocketGamer.biz و mobilegamer.biz، ارزش قرارداد تا ۳۹٫۳ میلیون دلار است: ۲۹٫۳ میلیون دلار پرداخت اولیه، شامل ۲۶ میلیون دلار نقد و ۳٫۳ میلیون دلار سهام آتاری، به‌اضافهٔ حداکثر ۱۰ میلیون دلار دیگر در سه سال آینده اگر استودیو به اهداف تعیین‌شده برسد.
در همین اعلامیه آمده بود که Crossy Road از ۳۴۰ میلیون دانلود گذشته و Hipster Whale در دوازده ماه منتهی به ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶ حدود ۸٫۲۸ میلیون دلار درآمد داشته است. قرار است مت هال پس از نهایی شدن معامله، توسعهٔ بازیهای موبایل آتاری را رهبری کند.
اولین نتیجهٔ این همکاری هم نزدیک است: به گزارش mobilegamer.biz، بازی Crossy Road Rush در ۵ نوامبر ۲۰۲۶ بهصورت انحصاری برای Apple Arcade منتشر میشود. سازنده‌ها آن را یک «دوندهٔ سکوبازی آرکید» توصیف کرده‌اند که تا چهار بازیکن را روی یک دستگاه یا آنلاین پشتیبانی میکند. تا زمان انتشار، دربارهٔ جزئیات گیم‌پلی بیش از همین توضیح رسمی چیزی نمی‌دانیم.
چرا Crossy Road هنوز الگوست؟
- عادلانه بودن. هیچ خریدی بازی را آسان‌تر نمی‌کند، پس رکورد هر کس واقعاً مال خودش است.
- احترام به وقت بازیکن. هر دور معمولاً یکی دو دقیقه است و بازگشت به بازی فقط یک لمس فاصله دارد.
- سبک بصری ارزان ولی به‌یادماندنی. ظاهر مکعبی هم ساختش ساده‌تر بود و هم روی گوشی‌های ضعیف روان اجرا می‌شد؛ حتی نسخه‌ای برای گوشی ساده‌ای مثل نوکیا ۱۰۵ و سیستم‌عامل KaiOS هم منتشر شد.
- شخصیت‌هایی که آدم را به جمع‌کردن تشویق می‌کنند، بدون این‌که بازیکن رایگان را عقب بیندازند.
اگر از عبور از خیابان و واکنش سریع لذت می‌برید
بازیهای موبایلبازی بازیهای مرورگری اصیل و ساخت خودمان هستند و هیچ ارتباطی با Crossy Road، Hipster Whale یا آتاری ندارند. اما اگر حال‌وهوای بازیهای کوتاه، مکعبی و پرتنش را دوست دارید، بدون نصب این‌ها را امتحان کنید:
- مار: همان مار خاطره‌انگیز گوشی‌های قدیمی؛ بخورید، بلندتر شوید و به دم خودتان نخورید.
- مکعبسوار: برج مکعبی‌تان را بلند کنید و با سرعتی که مدام بیشتر میشود از تیغه‌ها رد شوید.
- پارکینگ شلوغ: این بار شما راهبندان را باز می‌کنید؛ ماشین‌ها را با کمترین حرکت از پارکینگ بیرون ببرید.
- بمبرمن: بمب بگذارید، دیوارها را بریزید و درِ خروج را پیدا کنید؛ برای کسی که از هزارتو و زمان‌بندی دقیق لذت می‌برد.
- فوتبال خیابانی: اگر خیابان را برای بازی بیشتر از عبور دوست دارید.
برای آشنایی با بقیهٔ بازیهای دوندهٔ بی‌پایان، مقالهٔ ساب‌وی سرفرز و دنیای بازیهای دوندهٔ بی‌پایان و برای پیشینهٔ بازیهای ساده و قدیمی، تاریخچهٔ بازی موبایل پیش از گوشی هوشمند را بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
Crossy Road را چه کسی ساخته است؟
مت هال و اندی سام از استرالیا که بازی را با استودیوی Hipster Whale در ملبورن منتشر کردند. نسخهٔ iOS در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۴ و نسخهٔ اندروید در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۴ آمد.
Crossy Road رایگان است؟
بله. بازی رایگان است و خریدهایش فقط ظاهریاند. سکه را میشود با بازی، هدیهٔ دورهای یا دیدن اختیاری تبلیغ هم به دست آورد.
آتاری Hipster Whale را خرید؟
بله. آتاری در ۱ ژوئن ۲۰۲۶ خرید این استودیو را با قراردادی تا سقف ۳۹٫۳ میلیون دلار اعلام کرد که ۲۹٫۳ میلیون دلارش پرداخت اولیه است.
Crossy Road Rush کی میآید؟
طبق گزارش mobilegamer.biz، این بازی در ۵ نوامبر ۲۰۲۶ بهصورت انحصاری برای Apple Arcade منتشر میشود و بازی تا چهار نفره را پشتیبانی میکند.
بازیهای موبایلبازی ربطی به Crossy Road دارند؟
نه. بازیهایی مثل مار و مکعبسوار بازیهای مرورگری اصیل و مستقل موبایلبازیاند و هیچ ارتباط یا وابستگیای به Hipster Whale، آتاری یا برند Crossy Road ندارند.
بازیهای مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
مار
پارکینگ شلوغ
مکعبسوار
فوتبال خیابانی
بمبرمن