یک آبنبات به چند طناب آویزان است. پایین صفحه یک هیولای کوچک سبز با دهان باز منتظر نشسته. شما فقط باید طناب درست را در لحظهٔ درست ببُرید تا آبنبات تاب بخورد، از سه ستاره رد شود و در دهان او بیفتد. این خلاصهٔ Cut the Rope است؛ بازی‌ای که در سال ۲۰۱۰ نشان داد یک پازل فیزیکی ساده، با یک شخصیت دوست‌داشتنی، می‌تواند به اندازهٔ بزرگ‌ترین بازیهای موبایل محبوب شود.
دو برادر و یک استودیوی بسیار کوچک
Cut the Rope را استودیوی ZeptoLab ساخت. طبق ویکیپدیا، این شرکت سال ۲۰۱۰ در مسکو بهدست دو برادر دوقلو به نام‌های سمیون و یفیم وُینوف (Semyon و Efim Voinov) تأسیس شد. اسم استودیو از پیشوند ریاضی «زپتو» آمده که یعنی ده به توان منفی ۲۱؛ به گفتهٔ خودشان برای این‌که نشان دهند چقدر کوچک و دست‌ساز کار می‌کنند. دفتر مرکزی شرکت امروز طبق همین منبع در لندن است و یک شعبه هم از ۲۰۱۵ در بارسلونا دارد.
به نوشتهٔ ویکیپدیا، طراح بازی سمیون وُینوف در نقش مدیر خلاقیت و دنیس موروزوف (Denis Morozov) در نقش مدیر توسعه بودند. ایدهٔ بازی از فیزیک طنابی بیرون آمد که تیم پیش‌تر برای یک بازی دیگرش به نام Parachute Ninja ساخته بود. شخصیت اُمنام (Om Nom) هم با الهام از چهرهٔ یک نوپا طراحی شد؛ تیم به گفتهٔ خودش ایدهٔ «غذا دادن آبنبات به یک هیولا» را هم بی‌معنی و هم بامزه می‌دانست، و همین ترکیب جواب داد.
یک میلیون نسخه در کمتر از ده روز
نسخهٔ iOS بازی در ۴ اکتبر ۲۰۱۰ با انتشار شرکت Chillingo، که آن موقع زیرمجموعهٔ الکترونیک آرتز بود، عرضه شد. قیمت نسخهٔ آیفون ۰٫۹۹ دلار و نسخهٔ آیپد ۱٫۹۹ دلار بود و یک نسخهٔ رایگان آزمایشی هم داشت.
Chillingo در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۰ اعلام کرد بازی ظرف ده روز از یک میلیون نسخه فروش گذشته و آن را «سریع‌ترین بازی فروخته‌شدهٔ اپ‌استور تا آن روز» نامید. Pocket Gamer همان موقع یادآوری کرد که روشن نیست این عدد فقط آیفون است یا فروش آیپد را هم شامل می‌شود، پس این رکورد را بیشتر یک ادعای ناشر بدانید تا یک آمار مستقل. چند هفته بعد هم ناشر از عبور فروش از دو میلیون نسخه خبر داد.
بازی از منتقدها هم نمرهٔ خیلی خوبی گرفت؛ میانگین متاکریتیک آن ۹۳ از ۱۰۰ است. در ۲۰۱۱ جایزهٔ طراحی اپل (Apple Design Award) را برد و در همان سال در جوایز بازی آکادمی بریتانیا (BAFTA) در بخش بازیهای دستی برنده شد.
بازی چطور کار می‌کند؟
هر مرحله یک صفحهٔ ثابت است. آبنبات به یک یا چند طناب وصل است و شما با کشیدن انگشت طناب‌ها را می‌برید. هدف ساده است: آبنبات به اُمنام برسد. اما برای امتیاز کامل باید آبنبات در مسیرش از روی هر سه ستارهٔ مرحله هم بگذرد، و ستاره‌ها برای باز کردن مراحل بعدی لازم‌اند.
هر جعبهٔ مراحل یک ابزار تازه معرفی می‌کند و بازی را کمی پیچیده‌تر می‌کند. طبق ویکیپدیا چند نمونه از این ابزارها این‌هاست:
- حباب: آبنبات را در خود می‌گیرد و بالا می‌برد؛ با لمس می‌ترکد.
- بالشتک هوا: با هر لمس، فوتی می‌زند که آبنبات حباب‌دار را جابه‌جا می‌کند.
- دکمهٔ جاذبه: جهت جاذبه را برعکس می‌کند.
- عنکبوت: در مراحل بعدی از طناب پایین می‌آید تا آبنبات را بدزدد و شما باید زودتر عمل کنید.
جذابیت بازی در همین است که تقریباً هر مرحله چند راه حل دارد. یکی آبنبات را با یک برش سریع به هدف می‌رساند، دیگری با صبر و زمان‌بندی دقیق هر سه ستاره را می‌گیرد.
خانوادهٔ بزرگ اُمنام
موفقیت نسخهٔ اول باعث شد ZeptoLab سال‌ها روی همین شخصیت کار کند. طبق ویکیپدیا، مهم‌ترین نسخه‌های مجموعه این‌ها هستند:
- Cut the Rope: Experiments در اوت ۲۰۱۱
- Cut the Rope: Time Travel در آوریل ۲۰۱۳
- Cut the Rope 2 در دسامبر ۲۰۱۳ برای iOS و مارس ۲۰۱۴ برای اندروید
- Cut the Rope: Magic در دسامبر ۲۰۱۵
- My Om Nom، Om Nom: Merge و Om Nom: Run که اُمنام را به ژانرهای دیگر بردند
- Cut the Rope Remastered در آوریل ۲۰۲۱ برای Apple Arcade
- Cut the Rope Daily در اوت ۲۰۲۳ از طریق بازیهای نتفلیکس
- Cut the Rope 3 در اکتبر ۲۰۲۳ برای Apple Arcade که در فوریهٔ ۲۰۲۴ به هدست Apple Vision Pro هم رسید
طبق همین منبع، دانلودهای کل مجموعه در مه ۲۰۱۵ از ۶۰۰ میلیون گذشت و تا ۲۰۱۸ به بیش از یک میلیارد رسید. رقم رسمی تازه‌تری پیدا نکردیم.
یک نکتهٔ جالب این است که نسخه‌های تازه‌تر کمتر در قالب «یک بازی رایگان در فروشگاه» و بیشتر در سرویس‌های اشتراکی مثل Apple Arcade و نتفلیکس عرضه شدهاند و ساخت Remastered و Cut the Rope 3 را هم استودیوی هلندی Paladin Studios انجام داده است. ZeptoLab هم در ژانویهٔ ۲۰۲۵ مالکیت فکری دو بازی دیگرش یعنی King of Thieves و C.A.T.S. را به شرکت هندی Nazara فروخت.
اُمنام بیرون از بازی
اُمنام از معدود شخصیت‌های بازی موبایل است که به یک برند انیمیشنی مستقل تبدیل شد. ZeptoLab در دسامبر ۲۰۱۱ یک قسمت آزمایشی انیمیشن را در یوتیوب گذاشت و به نوشتهٔ ویکیپدیا این قسمت نزدیک به ۸ میلیون بازدید گرفت. Kidscreen گزارش داد که فصل اول مجموعهٔ Om Nom Stories با ده قسمت کوتاه از اکتبر ۲۰۱۲ منتشر شد. مجموعه بعدها فصل‌های زیادی پیدا کرد و طبق گزارش Kidscreen در ۲۰۱۸ مجموع بازدیدهایش در یوتیوب و سرویس‌های ویدئویی از ۱۰ میلیارد گذشته بود.
درسی که Cut the Rope برای طراحی پازل دارد
اگر Angry Birds نشان داد فیزیک و پرتاب روی صفحهٔ لمسی چقدر لذت‌بخش است، Cut the Rope نشان داد پازل فیزیکی می‌تواند آرام، دقیق و بدون خشونت باشد. چند ویژگی که این بازی را ماندگار کرد:
- یک شخصیت به‌جای یک هدف خشک. وقتی اُمنام آبنبات را می‌گیرد خوشحال می‌شود و وقتی آبنبات از دست می‌رود ناراحت؛ بازیکن برای او بازی می‌کند، نه برای یک عدد.
- سه ستاره به‌جای سختی اجباری. بازیکن تازه‌کار می‌تواند فقط مرحله را رد کند و بازیکن حرفه‌ای دنبال امتیاز کامل برود.
- هر جعبه یک ابزار. بازی هیچ‌وقت همه چیز را یک‌جا توضیح نمی‌دهد و هر ابزار را در مرحله‌ای ساده معرفی می‌کند.
برای آشنایی بیشتر با پیشینهٔ بازیهای فیزیکی موبایل، مقالهٔ روویو و انگری بردز و برای فهرست کلی پازل‌ها مقالهٔ بازیهای فکری و پازل موبایل را بخوانید.
پازل‌های فیزیکی و ترتیبی در موبایلبازی
بازیهای موبایلبازی بازیهای مرورگری اصیل و ساخت خودمان هستند و هیچ ارتباطی با Cut the Rope، اُمنام یا ZeptoLab ندارند. اما اگر از پازل‌هایی لذت می‌برید که باید در آن‌ها ترتیب درست کارها را پیدا کنید، این‌ها را بدون نصب امتحان کنید:
- سگم را نجات بده: با یک خط جوهر جلوی باران و گدازه و زنبور را بگیرید و پشمک را نجات دهید؛ یک شب و هفت سقف.
- نجات پهلوان: میخ‌ها را به ترتیب درست بکشید تا گدازه و آب و یخ راه بیفتند و پهلوان از دل کوه بیرون بیاید.
- پیچ و مهره: پیچ‌ها را طوری باز کنید که تخته‌ها بدون گیر آزاد شوند و سازه فرو بریزد.
- مرکّب‌خانه: مرکّب‌های قاطی‌شده را دوات به دوات بریزید تا هر دوات یک‌رنگ شود.
- ألغاز ذات الصواري: کشتی‌ها را جابه‌جا کنید تا هیچ دو طنابی روی هم نیفتد؛ اگر از گره و طناب خسته نشده‌اید.
پرسش‌های پرتکرار
Cut the Rope را چه کسی ساخته است؟
استودیوی ZeptoLab که سال ۲۰۱۰ در مسکو بهدست برادران دوقلو سمیون و یفیم وُینوف تأسیس شد. ناشر نسخهٔ اول شرکت Chillingo بود و دفتر مرکزی ZeptoLab امروز در لندن است.
اسم آن هیولای سبز چیست؟
اُمنام (Om Nom). طراحی چهرهاش از یک نوپا الهام گرفته شده و بعدها شخصیت اصلی چند بازی دیگر و انیمیشن Om Nom Stories هم شد.
کات د روپ چند بار دانلود شده است؟
طبق ویکیپدیا، دانلودهای کل مجموعه تا سال ۲۰۱۸ از یک میلیارد گذشت. نسخهٔ اول هم به گفتهٔ ناشر در کمتر از ده روز یک میلیون نسخهٔ پولی فروخت.
جدیدترین نسخهٔ Cut the Rope کدام است؟
Cut the Rope 3 که اکتبر ۲۰۲۳ برای Apple Arcade منتشر شد و Cut the Rope Daily که اوت همان سال از طریق نتفلیکس آمد. هر دو در سرویس‌های اشتراکی عرضه شدهاند.
بازیهای پازلی موبایلبازی از Cut the Rope کپی شدهاند؟
نه. بازیهایی مثل سگم را نجات بده و نجات پهلوان بازیهای مرورگری اصیل و مستقل موبایلبازیاند که فقط در ژانر کلی پازل فیزیکی و ترتیبی با آن مشترکاند و هیچ وابستگی به ZeptoLab ندارند.
بازیهای مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
سگم را نجات بده
نجات پهلوان
پیچ و مهره
مرکّب‌خانه
ألغاز ذات الصواري