شاید هیچ‌وقت اسم Playrix (پلیریکس) را نشنیده باشید، اما احتمالاً تبلیغ بازی‌هایش را دیده‌اید: شخصیتی که آب یا گدازه تهدیدش می‌کند و شما با کشیدن میخ‌ها به ترتیب درست نجاتش می‌دهید. یا خانهٔ قدیمی‌ای که با حل جورچین‌های رنگی کم‌کم نو میشود. Gardenscapes و Homescapes دو مشهورترین بازی این شرکت‌اند و پلیریکس سال‌هاست در فهرست پردرآمدترین سازندگان بازی موبایل دنیا قرار دارد. در این مقاله داستان این شرکت و یکی از جنجالی‌ترین بحث‌های صنعت موبایل، یعنی تبلیغ‌هایی که با خود بازی فرق دارند، را مرور می‌کنیم.
دو برادر از وولوگدا
پلیریکس را دو برادر به نام‌های دیمیتری و ایگور بوخمان ساختند. آن‌ها از دوران دانشجویی بازی‌ها و محافظ‌های صفحهٔ ساده درست می‌کردند و در ۲۰۰۴ شرکت را به‌طور رسمی با حدود ده کارمند در شهر وولوگدا در غرب روسیه بنیان گذاشتند.
پلیریکس در سال‌های اول برای کامپیوتر بازی می‌ساخت. به گفتهٔ خود شرکت، در پنج سال اول بیش از بیست بازی کژوال کامپیوتری منتشر کرد که نسخه‌های اولیهٔ Fishdom و Gardenscapes هم در میانشان بودند. این بازی‌ها بیشتر از طریق سایت‌های فروش بازیهای کژوال مثل Big Fish Games به دست بازیکن‌ها می‌رسید. یکی از مدیران خلاق پلیریکس بعدها گفته است دو بازی سال ۲۰۰۷، یعنی Tropix و Cradle of Rome، که جورچین سهتایی را با ساخت‌وساز ترکیب می‌کردند، الهام‌بخش آن‌ها بودند.
مهاجرت به موبایل و فرمول «اسکیپس»
حدود سال ۲۰۱۲ پلیریکس بازی مزرعه‌داری Township را ابتدا روی فیسبوک و بعد روی گوشی‌ها منتشر کرد. دفتر مرکزی شرکت در آوریل ۲۰۱۳ به دوبلین ایرلند منتقل شد و از آن به بعد پلیریکس رسماً یک شرکت ایرلندی است.
بعد نوبت بازی‌هایی رسید که پلیریکس را به غول تبدیل کردند. طبق تاریخچهٔ رسمی شرکت، Fishdom در ۲۰۱۵ به‌عنوان دومین بازی موفق موبایلی آن‌ها منتشر شد و Gardenscapes در ۲۰۱۶ به بازی پرچم‌دار تبدیل شد. Homescapes در ۲۰۱۷ آمد و بعدها Wildscapes و Manor Matters هم به این خانواده پیوستند.
فرمول این بازی‌ها ساده اما بسیار مؤثر است:
- هر مرحله یک جورچین سهتایی است: قطعه‌های هم‌رنگ را جابه‌جا می‌کنید تا ردیف شوند و هدف مرحله را با تعداد حرکت محدود برسانید.
- با بردن هر مرحله ستاره می‌گیرید.
- ستاره‌ها را خرج تعمیر و تزئین یک باغ، خانه یا آکواریوم می‌کنید.
- یک داستان سبک با شخصیت‌هایی مثل آستین، پیشخدمت مشهور Gardenscapes، شما را به ادامه دادن تشویق می‌کند.
ترکیب «جورچین برای پیشرفت، تزئین برای حس مالکیت» بعدها الگوی ده‌ها بازی دیگر شد. اگر دوست دارید بدانید این سبک از کجا آمده، تاریخچهٔ بازیهای جورچین سهتایی را بخوانید.
یک شرکت چند میلیارد دلاری
ارقام دقیق درآمد پلیریکس منتشر نمی‌شود و آنچه در دسترس است برآورد شرکت‌های آماری است. طبق گزارش‌های منتشرشده، درآمد پلیریکس در ۲۰۲۱ حدود ۲.۷ میلیارد دلار برآورد شد و برای ۲۰۲۳ رقمی نزدیک به ۱.۸ میلیارد دلار گزارش شده است. بر پایهٔ داده‌های AppMagic که Statista در ابتدای ۲۰۲۵ منتشر کرد، Gardenscapes به‌تنهایی در طول عمرش بیش از ۴ میلیارد دلار از خرید درون‌برنامه‌ای درآمد داشته است. این اعداد را باید برآورد دانست، نه گزارش مالی رسمی.
پلیریکس در سال‌های رشدش استودیوهای زیادی را در کشورهای مختلف خرید یا در آن‌ها سرمایه‌گذاری کرد و تعداد کارکنانش در ۲۰۲۰ از ۲۵۰۰ نفر گذشت.
جنگ اوکراین و خروج از روسیه
بخش بزرگی از تیم پلیریکس در اوکراین و روسیه کار می‌کرد. پس از حملهٔ روسیه به اوکراین در فوریهٔ ۲۰۲۲، شرکت حدود ۱۵۰۰ کارمند اوکراینی‌اش را به مرخصی با حقوق فرستاد و در جابه‌جایی‌شان کمک کرد. در اکتبر ۲۰۲۲ هم پلیریکس اعلام کرد دفترها و عملیات توسعه‌اش در روسیه و بلاروس را تعطیل می‌کند.
ماجرای تبلیغهای «میخ را بکش»
مشهورترین بحث دربارهٔ پلیریکس به تبلیغ‌هایش برمی‌گردد. سالها تبلیغهای Homescapes و Gardenscapes معماهایی را نشان میدادند که در آن‌ها باید میخ یا پین را به ترتیب درست بیرون می‌کشیدید تا آب، گدازه یا گنج به جای درست برسد. بازیکن‌ها بازی را نصب می‌کردند و می‌دیدند بخش اصلی بازی جورچین سهتایی است، نه آن معما.
در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۰، ناظر تبلیغات بریتانیا (ASA) حکم داد که دو تبلیغ فیسبوکی این بازی‌ها گمراهکننده بوده‌اند و «نمایندهٔ بازی‌هایی که ادعای معرفی‌شان را داشتند نبودند». پلیریکس در دفاع گفته بود تبلیغها هشدار «همهٔ تصاویر گیم‌پلی واقعی نیستند» داشتند و چنین معماهایی به شکل مینی‌گیم در بازی وجود دارد، اما ASA قانع نشد و دستور داد این تبلیغها به همان شکل دوباره پخش نشوند. این حکم فقط در بریتانیا اعتبار داشت، اما بحث «تبلیغهای جعلی بازیهای موبایل» را به رسانه‌های جریان اصلی کشاند.
نکتهٔ جالب این است که آن معماهای میخکشی آن‌قدر توجه جلب کردند که سازندگان دیگر بازیهای کاملی بر پایهٔ همین ایده ساختند. یعنی تبلیغی که نمایندهٔ بازی خودش نبود، عملاً یک سبک تازه را جلو انداخت.
چطور تبلیغ گمراهکننده را تشخیص دهیم؟
- اگر تبلیغ فقط یک معمای خاص را نشان می‌دهد، در صفحهٔ بازی در مارکت دنبال تصاویر و ویدئوی واقعی بگردید.
- نظرهای کاربران را بخوانید؛ معمولاً اولین شکایت‌ها دربارهٔ تفاوت تبلیغ و بازی است.
- جملهٔ ریز «همهٔ تصاویر گیم‌پلی واقعی نیستند» را جدی بگیرید.
- اگر بازی خرید درون‌برنامه‌ای دارد، برای کودکان محدودیت پرداخت بگذارید.
برای آشنایی بیشتر با سازوکارهای خرج کردن در بازیهای رایگان، گاچا چیست و چرا بازیهای رایگان این‌قدر گران تمام می‌شوند؟ را هم ببینید.
بازیهای مرورگری از همین خانواده
بازیهای موبایلبازی بازیهای اصیل و مستقل مرورگری‌اند و هیچ ارتباطی با Playrix یا بازی‌هایش ندارند. اما اگر جورچین و تزئین خانه یا معمای میخکشی را دوست دارید، این‌ها بدون نصب در دسترس‌اند:
- خانهٔ گرم: کاشی‌های هم‌رنگ را جفت کنید، هدف مرحله را برسانید و با سکه‌هایتان خانه را گرم و دنج کنید.
- نجات پهلوان: معمای میخکشی واقعی؛ میخ‌ها را به ترتیب درست بکشید تا گدازه و آب و یخ راه بیفتند و پهلوان از دل کوه بیرون بیاید.
- هفت‌خان رستم: رستم را با کشیدن پین‌ها به ترتیب درست از هفت‌خان عبور دهید.
- مچ شاهانه: جورچین سهتایی با داستانی هفت‌قسمتی دربارهٔ چراغ هفت‌نگین کاخ.
- پیچ و مهره: پیچ‌ها را به ترتیبی باز کنید که تخته‌ها بدون گیر آزاد شوند.
- هتل رویایی من: مدیریت آرام یک مسافرخانه برای کسانی که حس ساختن و رسیدگی را دوست دارند.
پرسش‌های پرتکرار
پلیریکس مال کدام کشور است؟
پلیریکس در ۲۰۰۴ در شهر وولوگدای روسیه تأسیس شد، اما دفتر مرکزیاش از ۲۰۱۳ در دوبلین ایرلند است و رسماً شرکتی ایرلندی محسوب میشود. در اکتبر ۲۰۲۲ دفترهایش در روسیه و بلاروس را تعطیل کرد.
مشهورترین بازیهای پلیریکس کدام‌اند؟
Gardenscapes، Homescapes، Township و Fishdom. Gardenscapes طبق برآوردهای منتشرشده پردرآمدترین بازی این شرکت است.
چرا تبلیغ Homescapes با خود بازی فرق دارد؟
تبلیغها سالها معمای میخکشی نشان میدادند، در حالی که بخش اصلی بازی جورچین سهتایی است. ناظر تبلیغات بریتانیا در سپتامبر ۲۰۲۰ دو نمونه از این تبلیغها را گمراهکننده اعلام کرد.
بازیهای میخکشی از کجا آمدند؟
ایدهٔ معمای میخکشی در تبلیغهای بازیهای موبایل بسیار دیده شد و سازندگان دیگر بعدها بازیهای کاملی بر پایهٔ همین مکانیک ساختند.
نجات پهلوان موبایلبازی نسخهای از Homescapes است؟
نه. نجات پهلوان بازی اصیل و مستقل موبایلبازی است که فقط مکانیک عمومی میخکشی را دارد و هیچ وابستگیای به پلیریکس ندارد.
بازیهای مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
خانهٔ گرم
نجات پهلوان
هفت‌خان رستم
مچ شاهانه
پیچ و مهره
هتل رویایی من