دشمن‌ها از یک طرف نقشه می‌آیند، شما برج می‌سازید، آن‌ها جلوتر می‌آیند و شما برج‌هایتان را قوی‌تر میکنید. اگر حتی یکی به آن سر نقشه برسد، جان از دست می‌دهید. این فرمول ساده یکی از ماندگارترین ژانرهای بازی‌های ویدیویی است: دفاع از برج، یا همان Tower Defense.
این ژانر برخلاف خیلی از ژانرهای دیگر یک سازندهٔ مشخص ندارد. از دل بازی‌های آرکید، نقشه‌هایی که بازیکن‌ها برای بازی‌های استراتژی ساختند و بازی‌های مرورگری فلش بیرون آمد و بعد روی صفحه‌های لمسی خانهٔ واقعی‌اش را پیدا کرد. در این مقاله این مسیر را مرور می‌کنیم.
ریشه‌ها: دفاع پیش از برج
ایدهٔ دفاع از یک پایگاه در برابر موج دشمن خیلی قدیمی‌تر از اسم این ژانر است. Space Invaders در سال ۱۹۷۸ بازیکن را در برابر موج‌های پیاپی مهاجمان می‌گذاشت و سپرهایی داشت که فقط تا حدی محافظت میکردند. Missile Command در ۱۹۸۰ دفاع از شهرها را به هدف اصلی تبدیل کرد.
اما بازی‌ای که معمولاً نخستین نمونهٔ واقعی دفاع از برج می‌دانند Rampart است؛ بازی آرکید شرکت آتاری در سال ۱۹۹۰. در Rampart بازیکن خودش دفاع‌ها را می‌گذاشت و بازی در مرحله‌های جداگانهٔ ساختن، دفاع کردن و تعمیر کردن پیش می‌رفت. همین چرخه بعدها ستون ژانر شد.
نقشه‌های سفارشی: جایی که اسم ژانر شکل گرفت
نقطهٔ عطف بعدی را نه یک شرکت بزرگ، که خود بازیکن‌ها ساختند. بازی‌های استراتژی بلیزارد ویرایشگر نقشه داشتند و بازیکن‌ها با آن حالت‌های تازه می‌ساختند. حدود سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ نقشه‌های سفارشی دفاعی برای StarCraft: Brood War ساخته شد و از ۲۰۰۲ به بعد Warcraft III میزبان موجی از نقشه‌های دفاع از برج شد؛ نقشه‌هایی مثل Element TD و Gem Tower Defense که عناصر نقش‌آفرینی هم به آن اضافه کردند.
این نقشه‌ها قواعد اصلی ژانر را تثبیت کردند: مسیری که دشمن‌ها از آن می‌آیند، برج‌هایی با توانایی‌های متفاوت، پولی که با کشتن دشمن به دست می‌آید و موج‌هایی که هر بار سخت‌تر میشوند.
انفجار فلش در ۲۰۰۷
سال ۲۰۰۷ ژانر از نقشه‌های سفارشی به مرورگرها رسید. Desktop Tower Defense ساختهٔ پل پریس (Paul Preece) که مارس ۲۰۰۷ منتشر شد، یکی از مشهورترین‌ها بود. نقشه‌اش شبیه میز کار یک اداره بود و مهم‌تر از آن، مسیر دشمن ثابت نبود. خود برجها مسیر را تعیین میکردند و بازیکن باید با چیدن برجها هزارتویی میساخت که راه دشمن را طولانیتر کند.
همان سال Bloons Tower Defense از استودیوی Ninja Kiwi هم منتشر شد؛ سری‌ای که در آن میمون‌ها بادکنک می‌ترکانند و هنوز ادامه دارد. نسخهٔ ششم آن، Bloons TD 6، ژوئن ۲۰۱۸ روی iOS و اندروید آمد.
موبایل: خانهٔ واقعی ژانر
وقتی اپ‌استور راه افتاد، دفاع از برج یکی از ژانرهایی بود که فوراً با صفحهٔ لمسی جور شد. گذاشتن برج با یک لمس، طبیعی‌تر از کلیک کردن با ماوس بود.
- Fieldrunners از استودیوی Subatomic Studios در اکتبر ۲۰۰۸ روی آیفون منتشر شد. در آن هم می‌شد برج را هر جا گذاشت و دشمن‌ها راهشان را دور برجها پیدا میکردند. این بازی در سال ۲۰۰۹ جایزهٔ بهترین بازی موبایل جشنوارهٔ بازی‌های مستقل (IGF Mobile) را گرفت.
- گیاهان علیه زامبی‌ها از PopCap در سال ۲۰۰۹ آمد و دفاع از برج را با گیاهان بامزه و زامبی‌ها به یک بازی خانوادگی تبدیل کرد. داستان این استودیو را در گیاهان علیه زامبی‌ها و پاپ‌کپ خوانده‌اید.
- Kingdom Rush از استودیوی اوروگوئه‌ای Ironhide Game Studio ژوئیهٔ ۲۰۱۱ به‌صورت بازی مرورگری رایگان منتشر شد و دسامبر همان سال به iOS رسید. قهرمان قابل‌کنترل، توانایی‌های دستی و سربازهایی که راه دشمن را سد می‌کنند، این سری را به معیار ژانر تبدیل کرد. دربارهٔ تازه‌ترین نسخه‌اش در کینگدام راش ۶؛ بازگشت پادشاه دفاع از برج نوشته‌ایم.
- Arknights در سال ۲۰۱۹ دفاع از برج را با سازوکار گاچا و شخصیت‌های جمع‌کردنی ترکیب کرد و نشان داد این ژانر در بازی‌های رایگان پرمخاطب هم جا دارد.
زیرشاخه‌ها و نوآوری‌ها
با گذشت زمان، سازندگان فرمول را از زاویه‌های مختلف عوض کردند:
- هزارتوسازی: در بازی‌هایی مثل Desktop Tower Defense، مهارت اصلی ساختن مسیری طولانی و پیچ‌درپیچ با خود برج‌هاست.
- دفاع معکوس یا «حمله به برج»: در Anomaly: Warzone Earth از سال ۲۰۱۱، نقشها عوض میشوند و شما کاروانی را هدایت میکنید که باید از میان برجهای دشمن رد شود.
- دفاع از نمای سوم‌شخص: Dungeon Defenders در سال ۲۰۱۰ ژانر را به نمای سوم‌شخص برد.
- ترکیب با تیراندازی اول‌شخص: Sanctum در ۲۰۱۱ برج ساختن را با تیراندازی ترکیب کرد.
دفاع و حمله در موبایلبازی
برج نمک — شب غولان یک شوتر دفاعی عمودی با حال‌وهوای کویر و نمکزار است. شما دیدبان برجی هستید که باید هفت شب دروازه را نگه دارد. پیچش بازی این است که زمین سه حلقهٔ نمک دارد و هر غول فقط داخل حلقهٔ خودش زخم برمی‌دارد. شلیک بیرون حلقه نفت فانوس را هدر می‌دهد، پس طبق معرفی بازی باید بدانید «کِی» بزنید، نه فقط «کجا». نمک‌پاشی هم یک حلقه را چند لحظه یخ می‌کند.
صلاحالدین: راه قدس یک بازی جنگی و استراتژیک افقی است که در آن نیروهایتان را در خط دفاعی می‌چینید، موج‌های دشمن را دفع میکنید و منابع را برای نیروهای قوی‌تر خرج میکنید. این بازی هنوز در حال گسترش مرحله‌هاست.
اگر طرف دیگر ماجرا را دوست دارید، یعنی حمله به دژ بهجای دفاع از آن، لشکرکشی را امتحان کنید. با یک توپ سرباز شلیک میکنید، آن‌ها را از دروازه‌های ضرب و تقسیم رد میکنید و باید نوار جان دژ دشمن را صفر کنید. برای فهرست کامل‌تر بازی‌های این خانواده، بازی‌های استراتژی موبایل را ببینید.
چند ترفند پایه برای هر بازی دفاع از برج
- برجها را در پیچ‌ها بگذارید. جایی که مسیر دور می‌زند، دشمن مدت بیشتری در برد برج می‌ماند.
- تنوع را فراموش نکنید. معمولاً ترکیبی از برج آسیب‌زن، برج کندکننده و برج ضدهوایی بهتر از چند برج یکسان کار می‌کند.
- ارتقا گاهی بهتر از برج تازه است. پیش از ساختن برج جدید، ببینید ارتقای یک برج خوب‌جاافتاده چقدر هزینه دارد.
- موج بعد را نگاه کنید. بیشتر بازی‌ها نوع دشمن موج بعد را نشان می‌دهند؛ دفاع را بر اساس آن آماده کنید.
- پول را یک‌جا خرج نکنید. کمی ذخیره برای لحظه‌ای که دشمنی غیرمنتظره از خط رد میشود، جان نجات می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار
اولین بازی دفاع از برج کدام بود؟
معمولاً Rampart، بازی آرکید آتاری در سال ۱۹۹۰، را نخستین نمونهٔ واقعی ژانر می‌دانند. پیش از آن بازی‌هایی مثل Space Invaders و Missile Command ایدهٔ دفاع از پایگاه را داشتند.
چرا دفاع از برج روی موبایل اینقدر محبوب شد؟
چون گذاشتن برج با یک لمس طبیعی است، مرحلهها کوتاهاند و بازی را میشود هر وقت خواستید متوقف کرد. Fieldrunners در ۲۰۰۸ و Kingdom Rush در ۲۰۱۱ از نمونههای موفق اولیهٔ ژانر روی گوشی بودند.
Desktop Tower Defense چه چیز تازهای داشت؟
مسیر دشمن در آن ثابت نبود و خود برجها راه را تعیین میکردند. بازیکن باید با چیدن برجها هزارتویی میساخت که مسیر دشمن را طولانیتر کند.
دفاع معکوس یعنی چه؟
در این زیرشاخه نقشها عوض میشوند و شما بهجای ساختن برج، نیرویی را هدایت میکنید که باید از میان برجهای دشمن بگذرد. Anomaly: Warzone Earth از نمونههای شناختهشدهٔ آن است.
در موبایلبازی بازی دفاعی بدون نصب هست؟
بله. برج نمک یک شوتر دفاعی هفتشبه است و صلاحالدین: راه قدس بازی دفع موج و فتح قلعه. هر دو در مرورگر اجرا میشوند.
بازی‌های مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز میشوند.
برجِ نمک — شبِ غولان
صلاحالدین: راه قدس
لشکرکشی